Nevjesta redateljice Maggie Gyllenhaal pokušava učiniti ono što je u povijesti filma već nekoliko puta kopkano. Iz klasične gotičke jezgre romana Frankenstein izvući novu perspektivu, ovaj put kroz feministički jasno naglašene vizure nevjeste čudovišta. U tom smislu se komad svjesno nadovezuje i na kultni Bride of Frankenstein, jedan od temeljnih horor-klasika studija Universal, ali ga pokušava reinterpretirati kroz suvremeni postmoderni i feministički ključ.
View this post on Instagram
U središtu motiva i početka priče nalazi se usamljeni Frankenstein kojeg tumači gotovo neprepoznatljivi Christian Bale, dok naslovnu nevjestu igra irska glumica/pjevačica Jessie Buckley kojoj je moralo bit savjetovano odmicanje od patosa Lady Gage iz Jokera 2. Dramaturška premisa zadržava prepoznatljivu strukturu literarnog klasika. Usamljeno stvorenje traži društvo moleći znanstvenika da mu stvori partnericu, motiv je Mary Shelley naznačila u romanu, a filmska povijest pretvorila u jedan od najpoznatijih horor tropa. U ovoj verziji Frankenstein traži pomoć ekscentričnog doktora Euphroniusa kako bi mu stvorio družicu, no zaplet koristi više kao platformu za stilsku i ideološku reinterpretaciju nego klasičnu narativnu okosnicu.
Bale je jedan od jačih elemenata filma
Vizualno, scenografsko-kostimografski film je opsesivno raskošan. Gyllenhaal očito želi stvoriti estetski prenaglašeni svijet koji spaja gotičku atmosferu s modernim performativnim elementima. Scenografija, kostimi i maska impresivni su u svojoj baroknoj teatralnosti, tijelo Buckley transformirano je u grotesknu, ali fascinantnu kombinaciju krhkosti i monstruoznosti, dok Bale gradi čudovište više kroz fizičku ekspresiju nego klasičnu psihološku glumu. Bale je jedan od jačih elemenata filma. Njegova transformacija podsjeća na staru školu karakterne glume u kojoj se identitet lika potpuno utapa u maski i pokretu, plus nimalo nisu beznačajne usporedbe s Joaquinom Phoenixom u Jokeru 2.
View this post on Instagram
Međutim, iza te estetske raskoši krije se ključni problem filma – dramaturgija. Narativ je neujednačen, fragmentiran i često se čini kao niz stiliziranih prizora bez jasnog dramatskog razvoja. Gyllenhaal očito želi razgraditi klasični narativ i pretvoriti priču u svojevrsni performans identiteta, rodne politike i društvene marginalizacije, ali rezultat je često šaptava i šepava dramaturgija koja nikada ne razvija stvarni emotivni luk. Umjesto da se razvija tragedija usamljenog bića, što je bila srž Shelleyine priče, Nevjesta je prečesto tek niz deklarativnih ideja. Posebno su problematični trenuci kada prelazi u plesne i koreografske sekvence kojima je idejno bilo stvoriti brehtijanski odmak ili kabaretsku dimenziju groteske, ali efekt je vrlo sličan problemima koji su mučili Joker: Folie à Deux gdje glazbeno-plesne intervencije prekidaju dramatski kontinuitet umjesto da ga produbljuju. Umjesto ekspresije unutarnjih stanja likova, djeluju kao estetska demonstracija koncepta zanimljiva na razini ideje, ali dramaturški sterilnog.
View this post on Instagram
Film koji se može usporediti s previše prethodnika…
Drugi veliki sloj filma jest njegov naglašeni feministički okvir. Gyllenhaal očito želi transformirati lik nevjeste iz pasivnog objekta u subjekt koji se bori za vlastiti identitet. Namjera sama po sebi nije problematična, dapače, upravo takva reinterpretacija može biti zanimljiva kada proizlazi iz likova i njihove drame. Problem nastaje kad počne djelovati kao ilustracija ideološke teze. U tim trenucima likovi više ne govore iz vlastite tragedije nego iz programskog diskursa, pa cijela priča gubi emocionalnu težinu. Zbog toga Nevjesta često djeluje kao paradoks, jer s jedne strane robuje klasičnoj gotičkoj ikonografiji (tornjevi, laboratoriji, šavovi, ožiljci), dočim s druge strane pokušava biti radikalno postmoderan koji napetost između nostalgije i dekonstrukcije nikada do kraja ne razrješuje. Rezultat je film koji je insceniran i pretjeran u gotovo svakom segmentu, vizualno raskošan, konceptualno ambiciozan, ali narativno nedovoljno uvjerljiv.
Usporedba s Poor Things Yorgosa Lanthimosa u kojem briljira Emma Stone dodatno naglašava slabosti Gyllenhaaline verzije. I taj reinterpretira Frankensteinov motiv stvaranja života i ženskog identiteta, ali ga pretvara u provokativnu, duhovitu i dramaturški jasnu priču o emancipaciji. Lanthimos uspijeva spojiti grotesku, erotiku i filozofiju u koherentnu cjelinu, dok The Bride! ostaje više estetska instalacija nego dramatski film. Pače, više je fascinantan primjer ambiciozne, ali problematične adaptacije koji pokazuje iznimnu razinu autorskog stila u scenografiji, kostimima i maski te nekoliko snažnih glumačkih transformacija, osobito Baleovu. No, sve dobre strane ne uspijevaju nadoknaditi osnovni problem, kilavu dramaturgiju koja više šapuće nego govori i narativ koji se rasipa između ideološke teze i stilskog eksperimenta. U želji da bude radikalno suvremen, film ostaje zarobljen između klasike koju reinterpretira i postmodernog diskursa koji je često glasniji od same priče.
Ocjena: 5/10
Naslovna fotografija: Screenshot YouTube